Alle Kategorien:
 Baza informacji o EUWT
 Komentarze nt. EUWT
 Bibliografia EUWT
 Orzecznictwo dotyczące EUWT
 Prawo o EUWT
  E U W T Zagadnienia Ogolne
  E U W T Zagadnienia Prakt...
  Gospodarka Komunalna
  Gospodarka Przestrzenna
  Miedzynarodowe Prawo Admi...
  Zwiazek Celowy

Wersja [12165]

To jest stara wersja UstanowienieHipotekiUmownej utworzona przez MarcinKrzymuski, 2010-06-30 18:14:51.

 

Ustanowienie hipoteki umownej


Zdarzeniem kreującym hipotekę umowną jest umowa między dłużnikiem hipotecznym i wierzycielem hipotecznym. Do tego jednak potrzebne jest obok zawarcia skutecznej umowy, również uprawnienie dłużnika hipotecznego do rozporządzania przedmiotem hipoteki.

A. Umowa

1. Uwagi ogólne
Umowa o ustanowienie hipoteki jest umową rozporządzającą w rozumieniu art. 155 § 1 KC
art. 155 KC
§ 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
§ 2. Jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy. To samo dotyczy wypadku, gdy przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy przyszłe.
i nast.

2. Przesłanki skutecznej umowy
Jeżeli chodzi o zawarcie umowy hipotecznej, to można tu odesłać do ogólnych zasad zawierania umów cywilnoprawnych.
Treść umowy powinna określać: Nie można w umowie zawrzeć zastrzeżenia przez które właściciel nieruchomości zobowiąże się względem wierzyciela hipotecznego, że nie dokona zbycia lub obciążenia nieruchomości przed wygaśnięciem hipoteki (art. 72 UKsWieczHip
art. 72 UKsWieczHip
Niedopuszczalne jest zastrzeżenie, przez które właściciel nieruchomości zobowiązuje się względem wierzyciela hipotecznego, że nie dokona zbycia lub obciążenia nieruchomości przed wygaśnięciem hipoteki.
). Zawarcie takiej klauzuli skutkuje częściową nieważnością umowy (art. 58 § 3 KC
art. 58 KC
§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
§ 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
), a jeżeli bez tej klauzuli umowa nie byłaby w ogóle zawarta - całkowitą i bezwzględną nieważnością umowy hipotecznej.
Skuteczność umowy zależy od tego, czy dla oświadczenia właściciela nieruchomości obciążonej hipoteką dochowano formy aktu notarialnego (art. 245 § 2 KC
art. 245 KC
§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności.
§ 2. Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo ustanawia.
). W przypadku tzw. hipoteki bankowej oświadczenie dłużnika hipotecznego powinno być złożone w formie pisemnej, dla której ustawa zastrzega wyjątkowo rygor nieważności (art. 95 PrBank
art. 95 PrBank
1. Księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych.
1a. Moc prawna dokumentów urzędowych, o której mowa w ust. 1, nie obowiązuje w odniesieniu do dokumentów wymienionych w tym przepisie w postępowaniu cywilnym.
2. Czynność bankowa lub czynność zabezpieczająca wierzytelność banku stwierdzona dokumentem, o którym mowa w ust. 1, ma datę pewną od daty tego dokumentu.
3. Dokumenty, o których mowa w ust. 1, są podstawą wpisu hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości stanowiącej własność dłużnika banku lub innej osoby ustanawiającej hipotekę na rzecz banku w celu zabezpieczenia wierzytelności dłużnika banku. Jeżeli nieruchomość nie posiada księgi wieczystej, zabezpieczenie może być dokonane przez złożenie tych dokumentów do zbioru dokumentów.
4. Do ustanowienia hipoteki, o której mowa w ust. 3, jest wymagane złożenie przez właściciela nieruchomości oświadczenia o ustanowieniu hipoteki na rzecz banku z zachowaniem formy pisemnej pod rygorem nieważności.
5. Przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio do ujawnienia w księdze wieczystej zmiany treści hipoteki i przeniesienia hipoteki w związku ze zbyciem wierzytelności bankowej oraz do dokonania wpisu hipoteki obciążającej użytkowanie wieczyste, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz wierzytelność hipoteczną.
).
Problematyczne jest, czy skuteczność ustanowienia hipoteki zależy od istnienia ważnego zobowiązania, a więc czy umowa o ustanowienie hipoteki jest czynnością kauzalną. Z odesłania art. 245 § 1 KC
art. 245 KC
§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności.
§ 2. Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo ustanawia.
również do art. 156 KC
art. 156 KC
Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje w wykonaniu zobowiązania wynikającego z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności, z zapisu zwykłego, z bezpodstawnego wzbogacenia lub z innego zdarzenia, ważność umowy przenoszącej własność zależy od istnienia tego zobowiązania.
wynika, że także umowa o ustanowienie hipoteki jest zależny od istnienia ważnego zobowiązania. SN w wyroku z dnia 3.10.2007 stwierdził jednak, że ustanowienie hipoteki nie musi poprzedzać zobowiązanie właściciela nieruchomości do ustanowienia hipoteki.

B. Uprawnienie do obciążenia przedmiotu hipoteki
Dłużnik hipoteczny musi być uprawniony do dysponowania przedmiotem hipoteki.

1. Brak uprawnienia
Brak uprawnienia może wynikać z
  1. ograniczenia możliwością dysponowania przedmiotem hipoteki albo z
  2. braku tego prawa.

Ograniczenia w dysponowaniu przedmiotem hipoteki
Dłużnik może być ograniczony w możliwości dysponowania swoim prawem, w tym także w możliwości obciążania tego prawa, np. na podstawie przepisów o upadłości (zob. art. 75 PrUpNapr
art. 75 PrUpNapr
1. Jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, upadły traci prawo zarządu oraz możliwość korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym do masy upadłości.
2. Sędzia-komisarz określa zakres i czas korzystania przez upadłego lub osoby mu bliskie, którzy w dacie ogłoszenia upadłości zamieszkiwali w mieszkaniu znajdującym się w lokalu lub w budynku wchodzącym do masy upadłości, z tego mieszkania.
3. W przypadku ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, jeżeli pozbawiono upadłego prawa zarządu nad całością lub częścią mienia wchodzącego do masy upadłości, przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.
).
Brak prawa może wynikać np. z faktu, iż doszło do bezskutecznej próby nabycia tego prawa albo nie doszło do skutecznego ustanowienia tego prawa.

2. Nabycie hipoteki pomimo braku uprawnienia
Brak uprawnienia do obciążenia przedmiotu hipoteki nie wyklucza nabycia hipoteki w dobrej wierze od nieuprawnionego. Zasady nabywania na podstawie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 UKsWieczHip
art. 5 UKsWieczHip
W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych).
) obowiązują także w przypadku hipoteki.
Na tej stronie nie ma komentarzy