Alle Kategorien:
 Baza informacji o EUWT
 Komentarze nt. EUWT
 Bibliografia EUWT
 Orzecznictwo dotyczące EUWT
 Prawo o EUWT
  E U W T Zagadnienia Ogolne
  E U W T Zagadnienia Prakt...
  Gospodarka Komunalna
  Gospodarka Przestrzenna
  Miedzynarodowe Prawo Admi...
  Zwiazek Celowy

Wersja [10799]

To jest stara wersja OchronaWlasnosci utworzona przez MarcinKrzymuski, 2009-11-26 22:28:27.

 

Ochrona własności

ochrona prawa własności w systemie prawa (ogólnie)

w opracowaniu

A. Podstawy konstytucyjne
W polskiej konstytucji własność występuje w dwojakiej roli: jako podstawowy element ustroju społeczno-gospodarczego (Art. 21 Konstytucja
art. 21 Konstytucja
1. Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia.
2. Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.
) oraz jako prawo podmiotowe (Art. 64 Konstytucja
art. 64 Konstytucja
1. Każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia.
2. Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.
3. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.
).

1. Własność jako zasada ustrojowa
Własność stanowi z jednej podstawę ustroju społeczno-gospodarczego (tzw. obiektywne ujęcie własności), co wynika z Art. 21 Konstytucja
art. 21 Konstytucja
1. Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia.
2. Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.
. Przyjmuje się, iż własność należy rozumieć tu szeroko (BanaszakPrawoKonstytucyjne, wyd. 4 nb. 190). Ponieważ przepis nie rozróżnia form własności, należy przyjąć, iż chodzi o każdy z możliwych typów (własność prywatna, Skarbu Państwa, samorządowa).
Pozbawienie własności (wywłaszczenie) możliwe jest tylko przy zachowaniu warunków określonych w Art. 21 ust. 2, tzn. jeżeli tylko na cele publiczne i wyłącznie za słusznym odszkodowaniem. Szczegóły dot. wywłaszczenia reguluje art. 112 UGospNier
art. 112 UGospNier
1. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do nieruchomości położonych, z zastrzeżeniem art. 122a, art. 124 ust. 1b, art. 124b, art. 125 i art. 126, na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
2. Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.
3. Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy.
4. Organem właściwym w sprawach wywłaszczenia jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej.
i nast. Zob. także dokument pt. WywlaszczenieNieruchomosci.

2. Własność jako prawo podstawowe
Deklarację, iż prawo własności jest prawem podmiotowym, zawiera Art. 64 Konstytucja
art. 64 Konstytucja
1. Każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia.
2. Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.
3. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.
. Ochrona prawa własności jest natomiast taka sama dla każdego właściciela (Art. 64 ust. 2 Konstytucja
art. 64 Konstytucja
1. Każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia.
2. Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.
3. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.
). Ponieważ przepisy Konstytucji są stosowane bezpośrednio (Art. 8 Konstytucja
art. 8 Konstytucja
1. Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.
) zapewniają one właścicielowi realną ochronę jego prawa.
Treść prawa własności determinują prawa i obowiązki właściciela. W prawie cywilnym prawa właściciela określa art. 140 KC
art. 140 KC
W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.
. Dalsze przepisy stanowią bądź to konkretyzację tych uprawnień bądź to ustanawiają obowiązki właściciela (np. znoszenie oddziaływania na własną nieruchomość (art. 144 KC
art. 144 KC
Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
), tolerowanie użycia przedmiotu własności (art. 142) czy też wejście na nieruchomość (art. 145 KC
art. 145 KC
§ 1. Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).
§ 2. Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej.
§ 3. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy.
, art. 149 KC
art. 149 KC
Właściciel gruntu może wejść na grunt sąsiedni w celu usunięcia zwieszających się z jego drzew gałęzi lub owoców. Właściciel sąsiedniego gruntu może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.
)).
Z podmiotowego punktu widzenia Konstytucja chroni własność zarówno prywatną (osób fizycznych i prawnych) jak i publiczną (Skarbu Państwa, samorządową).
Pod względem przedmiotowym własność obejmuje szerokie spektrum praw (BanaszakPrawoKonstytucyjne, wyd. 4 nb. 189). Przedmiotem własności mogą być bowiem rzeczy (nieruchomości i ruchomości i prawa (majątkowe i niemajątkowe). Niemniej jednak konieczne jest jeszcze, aby przedmiot własności mógł być przyporządkowany do określonego podmiotu prawa oraz aby podmiot miał możliwość dysponowania przedmiotem własności. Stąd też nie są np. objęte ochroną konstytucyjną własności elementy składowe środowiska, gdyż stanowią one dobra powszechne, które nie dają się przyporządkować indywidualnym podmiotom.

B. Środki ochrony własności
Każda z gałęzi prawa przewiduje właściwe sobie środki ochrony własności. Generalnie pod pojęciem "środków ochrony własności" należy rozumieć zespół uprawnień, przysługujących właścicielowi w celu skutecznego egzekwowania poszanowania jego prawa przez inne podmioty.

1. Środki ochrony cywilnej
Własność w prawie cywilnym może mieć formę: Obok tych środków wymienia się także powództwo o ustalenie, o którym mowa jest w art. 189 KPC
art. 189 KPC
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
.

2. Środki administracyjnoprawne
Optymalnym środkiem z zakresu prawa administracyjnego jest pełnoprawny udział właściciela w postępowaniu administracyjnym, którego efekt mógłby być dla niego niekorzystny. Stroną postępowania administracyjnego może być każdy, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie (art. 28 KPA
art. 28 KPA
Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
). Właściciel uzyska więc pożądany status, jeżeli przekonywająco wykaże, iż postępowanie może oddziaływać na jego prawo.

3. Środki karnoprawne
W sferze prawa karnego ochronę własności przewiduje XXXV rozdział KK (art. 278 i nast. KK). Rozdział ten obejmuje przestępstwa przeciwko mieniu, a więc delikty kierujące się przeciw - jeżeli sięgać tu do cywilnoprawnej definicji mienia - własności oraz innym prawom majątkowym. Na pierwszym miejscu przedmiotem ochrony pozostaje jednak własność.
Właścicielowi przychodzi z pomocą aparat państwowy (zasada legalizmu). Tylko w wyjątkowych sytuacjach decyzja co do ścigania jest w rękach pokrzywdzonego (przestępstwa wnioskowe: art. 278 § 4 KK
art. 278 KK
§ 1. Kto zabiera w celu przywłaszczenia cudzą rzecz ruchomą,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto bez zgody osoby uprawnionej uzyskuje cudzy program komputerowy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
§ 3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 4. Jeżeli kradzież popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
§ 5. Przepisy § 1, 3 i 4 stosuje się odpowiednio do kradzieży energii lub karty uprawniającej do podjęcia pieniędzy z automatu bankowego.
, art. 279 § 2 KK
art. 279 KK
§ 1. Kto kradnie z włamaniem,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 2. Jeżeli kradzież z włamaniem popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
, art. 284 § 4 KK
art. 284 KK
§ 1. Kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 3. W wypadku mniejszej wagi lub przywłaszczenia rzeczy znalezionej, sprawca
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 4. Jeżeli przywłaszczenie nastąpiło na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
, art. 285 § 2 KK
art. 285 KK
§ 1. Kto, włączając się do urządzenia telekomunikacyjnego, uruchamia na cudzy rachunek impulsy telefoniczne,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Jeżeli czyn określony w § 1 popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
i art. 286 § 4 KK
art. 286 KK
§ 1. Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto żąda korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy.
§ 3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 4. Jeżeli czyn określony w § 1-3 popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
itp.).

CategoryOchronaWlasnosci CategorySkrypty
Na tej stronie nie ma komentarzy